Οι πανεθνικές διαδηλώσεις κατά της ακρίβειας στη Γαλλία μετατράπηκαν το Σάββατο 17 Οκτωβρίου σε εκτεταμένη δοκιμασία για τις δυνάμεις ασφαλείας, με συγκρούσεις στο Παρίσι, εισβολές σε δημοτικά κτίρια, καταστροφές καταστημάτων και πυρκαγιά στο τουριστικό γραφείο της Λυών. Στο κίνημα συμμετέχουν μαθητές, φοιτητές, συνδικάτα και υποστηρικτές των «Κίτρινων Γιλέκων», με αιτήματα για την προστασία της αγοραστικής δύναμης, τη μείωση του κόστους ζωής και την ενίσχυση των δημόσιων υπηρεσιών.
Η εικόνα που μεταδίδουν τα γαλλικά μέσα ενημέρωσης είναι σύνθετη: δίπλα σε μεγάλες, ειρηνικές πορείες καταγράφονται βίαιες ενέργειες από ομάδες διαδηλωτών, ενώ η αστυνομία χρησιμοποιεί δακρυγόνα, εκτοξεύει χειροβομβίδες κρότου-λάμψης και πραγματοποιεί μαζικές προσαγωγές και συλλήψεις. Η κοινωνική διαμαρτυρία αποκτά έτσι και μια δεύτερη διάσταση, καθώς η κυβέρνηση του Σεμπαστιάν Λεκορνί καλείται να αντιμετωπίσει τόσο τα οικονομικά αιτήματα όσο και την κλιμάκωση της βίας.
Παρίσι: Συγκρούσεις στην Πλατεία Δημοκρατίας, αλλά η πορεία συνεχίστηκε
Η ένταση ξέσπασε από το πρωί στην Πλατεία Δημοκρατίας (Place de la République), όπου συγκεντρώθηκαν εκατοντάδες διαδηλωτές, αρκετοί από τους οποίους φορούσαν μαύρα ρούχα και είχαν καλυμμένα τα πρόσωπά τους. Η αστυνομία έκανε επανειλημμένα χρήση δακρυγόνων, ενώ σημειώθηκαν φθορές σε υποδομές και καταστήματα και αναφέρθηκαν λεηλασίες.
Παρά τις συγκρούσεις, η κύρια διαδήλωση ξεκίνησε περίπου στις 14:30 τοπική ώρα, με κατεύθυνση την Πλατεία Κλισί (Place de Clichy), ακολουθώντας διαδρομή που είχε εγκριθεί από τις αστυνομικές αρχές. Η πορεία συγκέντρωσε διαφορετικές ομάδες: μαθητές και φοιτητές, υποστηρικτές των «Κίτρινων Γιλέκων», συνδικαλιστές, ακτιβιστές για το κλίμα και αντιφασιστικές οργανώσεις.
Το Le Monde, στην επιτόπια κάλυψή του, περιέγραψε δύο παράλληλες εικόνες στην πρωτεύουσα: από τη μία, ένα πυκνό πλήθος που ακολουθούσε ειρηνικά την εγκεκριμένη διαδρομή και, από την άλλη, εστίες έντασης γύρω από την Πλατεία Δημοκρατίας, με δακρυγόνα, πυρπολημένους κάδους και επιθέσεις σε καταστήματα.
Οι αρχές είχαν απαγορεύσει τις συγκεντρώσεις σε περιοχές γύρω από κυβερνητικά κτίρια, επιδιώκοντας να αποτρέψουν την προσέγγιση σε θεσμικούς στόχους. Η απαγόρευση δεν εμπόδισε τη δημιουργία αυθόρμητων πορειών και μικρότερων ομάδων που κινούνταν σε διαφορετικά σημεία της πόλης.
Η διάκριση ανάμεσα στην ειρηνική διαδήλωση και στις βίαιες ενέργειες είναι κρίσιμη για την αποτύπωση της ημέρας: οι δημοσιογράφοι του Le Monde κατέγραψαν πολυάριθμους διαδηλωτές που προσπαθούσαν να ενταχθούν στην οργανωμένη πορεία, ενώ σε κοντινούς δρόμους βρίσκονταν σε εξέλιξη συγκρούσεις με την αστυνομία.
Μασσαλία: Έφοδος στο δημαρχείο και απόπειρα εισβολής σε αστυνομικό τμήμα
Στη Μασσαλία, οι συγκρούσεις πήραν ιδιαίτερα έντονη μορφή. Δεκάδες διαδηλωτές εισήλθαν για λίγο στο λόμπι του δημαρχείου, αφού παραβίασαν την είσοδο, φωνάζοντας συνθήματα για την επανάσταση και την κατάληψη της Βαστίλης. Αστυνομικές δυνάμεις επενέβησαν και τους απομάκρυναν από το κτίριο.
Σύμφωνα με τις πληροφορίες που μετέδωσαν γαλλικά μέσα, διαδηλωτές επιχείρησαν επίσης να εισβάλουν σε αστυνομικό τμήμα, ενώ αναφέρθηκαν λεηλασίες καταστημάτων και εκτεταμένες φθορές σε δημοτικές εγκαταστάσεις. Η προτομή της Μαριάν, συμβόλου της Γαλλικής Δημοκρατίας, βρέθηκε σπασμένη στο έδαφος.
Ο δήμαρχος της πόλης, Μπενουά Παγιάν, ζήτησε εξηγήσεις για τον τρόπο με τον οποίο οργανώθηκε η αστυνόμευση, δηλώνοντας ότι θέλει να μάθει πώς κατέστη δυνατό να σημειωθούν τέτοιες καταστροφές.
Λυών: Πυρκαγιά στο τουριστικό γραφείο – Επεισόδια και στη Λιλ
Στη Λυών, η κατάσταση επιδεινώθηκε στην πλατεία Μπελκούρ, όπου ξέσπασε πυρκαγιά στο εσωτερικό του τουριστικού γραφείου της πόλης. Οι φλόγες και ο καπνός ήταν ορατά από μεγάλη απόσταση, ενώ η αστυνομία χρησιμοποίησε δακρυγόνα, χειροβομβίδες κρότου-λάμψης και υδροφόρο όχημα για να απωθήσει ομάδες που συγκρούονταν με τις δυνάμεις ασφαλείας.
Οι αρχές της πόλης υπολόγισαν σε περίπου 20.000 τους συμμετέχοντες στις πορείες και στις κινητοποιήσεις. Παράλληλα, καταγράφηκαν βανδαλισμοί σε καταστήματα, καθώς ομάδες διαδηλωτών απομακρύνονταν από τα σημεία των συγκρούσεων.
Στη Λιλ, διαδηλωτές εισήλθαν στο δημαρχείο αφού έσπασαν την είσοδο και προκάλεσαν φθορές στους χώρους. Αποχώρησαν λίγο αργότερα, ενώ επενέβησαν δυνάμεις αντιμετώπισης ταραχών.
Συγκρούσεις και χρήση δακρυγόνων αναφέρθηκαν επίσης στο Στρασβούργο, στη Ρεν, στην Τουλούζη και στην Ανζέ. Η έκταση των επεισοδίων ενίσχυσε την ανησυχία των αρχών για τη δυνατότητα ελέγχου μιας κινητοποίησης που δεν διαθέτει ενιαία ηγεσία και οργανωτική δομή.
Συλλήψεις και διαφορετικές εκτιμήσεις για τη συμμετοχή
Σύμφωνα με τον αρχικό απολογισμό του γαλλικού υπουργείου Εσωτερικών, έως το μεσημέρι είχαν καταγραφεί 140 κινητοποιήσεις και 166 συλλήψεις σε εθνικό επίπεδο, με περίπου 32.800 συμμετέχοντες στις περιφέρειες. Οι αριθμοί αφορούσαν συγκεκριμένη χρονική στιγμή και δεν αποτύπωναν το σύνολο των διαδηλωτών που συμμετείχαν στις πορείες αργότερα μέσα στην ημέρα.
Σε νεότερη ανταπόκρισή του, το Reuters μετέδωσε ότι οι συλλήψεις έφτασαν τις 272, ενώ η συνδικαλιστική συνομοσπονδία CGT έκανε λόγο για περίπου 800.000 συμμετέχοντες σε όλη τη χώρα. Η απόσταση ανάμεσα στις εκτιμήσεις των αρχών και των συνδικάτων είναι σημαντική και αποτυπώνει τη δυσκολία αποτίμησης μιας κινητοποίησης με πολλές παράλληλες συγκεντρώσεις.
Το υπουργείο Εσωτερικών απέδωσε τις επιθέσεις σε οργανωμένες ομάδες που επιδίωκαν να προκαλέσουν ταραχές, κάνοντας λόγο για λεηλασίες, εμπρησμούς και επιθέσεις εναντίον αστυνομικών και δημοσίων εγκαταστάσεων. Η κυβερνητική πλευρά εστιάζει στη δράση βίαιων ομάδων, ενώ τα συνδικάτα και οι οργανώσεις που συμμετέχουν στις πορείες επιμένουν στα κοινωνικά αιτήματα που οδήγησαν χιλιάδες ανθρώπους στους δρόμους.
Explainer: Γιατί βγαίνουν ξανά οι Γάλλοι στους δρόμους
Η κινητοποίηση της 17ης Οκτωβρίου δεν ξεκίνησε ως ενιαίο κίνημα. Οι εκκλήσεις για επιστροφή των «Κίτρινων Γιλέκων» κυκλοφορούσαν εδώ και εβδομάδες στα κοινωνικά δίκτυα, ενώ οι μαθητικές και φοιτητικές κινητοποιήσεις είχαν ήδη δημιουργήσει ένα ευρύτερο κύμα δυσαρέσκειας.
H Le Figaro είχε καταγράψει τις προηγούμενες ημέρες τις προσπάθειες των μαθητικών οργανώσεων να συνδέσουν τις διεκδικήσεις τους με εκείνες των εργαζομένων, των αγροτών και των υποστηρικτών των «Κίτρινων Γιλέκων». Η επιδίωξη ήταν να δημιουργηθεί μια κοινή κινητοποίηση απέναντι στην ακρίβεια και στην υποβάθμιση των δημόσιων υπηρεσιών.
Η σύγκλιση αυτή έχει τρεις βασικούς άξονες:
- Ακρίβεια και καύσιμα: Τα νοικοκυριά ζητούν μέτρα για την προστασία της αγοραστικής δύναμης, καθώς οι δαπάνες για ενέργεια, μετακινήσεις και καθημερινές ανάγκες εξακολουθούν να πιέζουν τους οικογενειακούς προϋπολογισμούς.
- Εκπαίδευση και δημόσιες υπηρεσίες: Οι μαθητές και οι φοιτητές διαμαρτύρονται για τις συνθήκες στα σχολεία και στα πανεπιστήμια, τις ελλείψεις και την ανεπαρκή χρηματοδότηση.
- Δημοσιονομική πολιτική: Η προοπτική νέων περικοπών στον προϋπολογισμό του 2027 εντείνει τις ανησυχίες για τις επιπτώσεις στις κοινωνικές δαπάνες και στις δημόσιες υπηρεσίες.
Η σημερινή εικόνα θυμίζει το κίνημα των «Κίτρινων Γιλέκων» του 2018, όταν η αντίδραση στη φορολογία των καυσίμων εξελίχθηκε σε ευρύτερη αμφισβήτηση της οικονομικής πολιτικής του Εμανουέλ Μακρόν. Υπάρχει, ωστόσο, μια ουσιαστική διαφορά: το σημερινό μέτωπο περιλαμβάνει ισχυρή παρουσία της νεολαίας, οργανώσεις με διαφορετικές πολιτικές αναφορές και ομάδες που δεν υπάγονται σε κοινό συντονισμό.
Η έκταση της κινητοποίησης δεν αρκεί από μόνη της για να προεξοφλήσει μια νέα εξέγερση αντίστοιχη με εκείνη του 2018. Δείχνει, όμως, ότι η κοινωνική δυσαρέσκεια παραμένει ενεργή και μπορεί να ενώσει προσωρινά διαφορετικές ομάδες γύρω από κοινά αιτήματα.
Ο προϋπολογισμός του 2027 και η πολιτική δοκιμασία του Λεκορνί
Η κυβέρνηση του Σεμπαστιάν Λεκορνί βρίσκεται αντιμέτωπη με μια δύσκολη εξίσωση. Από τη μία πλευρά, πρέπει να περιορίσει τα δημοσιονομικά ελλείμματα και να καθησυχάσει τις αγορές. Από την άλλη, καλείται να αποφύγει μέτρα που θα επιβαρύνουν περαιτέρω τα νοικοκυριά και θα προκαλέσουν νέα κοινωνική έκρηξη.
Η αντιπαράθεση για τον προϋπολογισμό του 2027 αποκτά ιδιαίτερη σημασία ενόψει των προεδρικών εκλογών της επόμενης χρονιάς. Η κυβέρνηση υποστηρίζει την ανάγκη δημοσιονομικής προσαρμογής, ενώ η αριστερά και τα συνδικάτα προειδοποιούν ότι οι περικοπές μπορεί να επιδεινώσουν τις ανισότητες και να περιορίσουν την πρόσβαση σε δημόσιες υπηρεσίες.
Το κρίσιμο ερώτημα είναι αν η σημερινή κινητοποίηση θα αποκτήσει συνέχεια και κοινό πολιτικό πλαίσιο. Οι διαφορετικές αφετηρίες των συμμετεχόντων και η απουσία ενιαίας ηγεσίας αποτελούν εμπόδια, αλλά η σύμπτωση των αιτημάτων για εισόδημα, εκπαίδευση και κοινωνική προστασία δημιουργεί μια βάση για νέες κινητοποιήσεις.
Η βία και οι καταστροφές αναμένεται να βρεθούν στο επίκεντρο της πολιτικής αντιπαράθεσης τις επόμενες ημέρες. Για την κυβέρνηση, ωστόσο, η διαχείριση της δημόσιας τάξης δεν αρκεί για να απαντήσει στα οικονομικά αιτήματα που τροφοδοτούν τις διαδηλώσεις. Η επόμενη δοκιμασία θα είναι αν θα υπάρξουν συγκεκριμένες παρεμβάσεις στο κόστος ζωής και στις δημόσιες υπηρεσίες ή αν η αντιπαράθεση θα συνεχιστεί στους δρόμους.
