ΓΙΑΝΝΗΣ ΛΟΒΕΡΔΟΣ Ο εφιάλτης της Αιγύπτου αγγίζει την Ευρωζώνη

Ο υπουργός Οικονομικών της Γερμανίας Βόλφγκανγκ Σόϊμπλε για πρώτη φορα, που ξέσπασε η τρομακτική κρίση στην Κύπρο, παραδέχτηκε μιλώντας στο γερμανικό κοινοβούλιο ότι αν η Μεγαλόνησος χρεοκοπούσε τότε η συστημική κρίση, που θα προκαλούσε θα διαχέετο και στην Ελλάδα αλλά ενδεχομένως και στις υπόλοιπες χώρες του ευρωπαϊκου νότου, όπως στην Ισπανία, την Πορτογαλία ακόμα και την Ιταλία. Μια μέρα νωρίτερα ο αρμόδιος επίτροπος Οικονομικών της Ευρωπαϊκής Ενωσης Ολι Ρεν είχε ομολογήσει ότι τα μέτρα που επέβαλε η τρόϊκα στην Κύπρο είναι υπερβολικά κι οδηγούν σε ακριβώς αντίθετα αποτελέσματα από αυτά που θα ήθελε. Τα δύο αυτά περιστατικά καταδεικνύουν, κατά τη γνώμη μας, ότι οι ηγέτιδες δυνάμεις της Ευρώπης, όπως είναι κυρίως η Γερμανία, δεν διαθέτουν συγκεκριμένο σχέδιο ούτε καν για την καθυπόταξη των χωρών του Νότου και της Ελλάδας, όπως εδώ ισχυρίζονται διάφοροι από την άκρα αριστερά ως την άκρα δεξιά.

Δεν υπάρχει συγκεκριμένο σχέδιο για την κατάσταση στην ευρωζώνη. Κι αυτό είναι ακόμα μεγαλύτερο πρόβλημα από το αν είχε εκπονηθεί στο Βερολίνο κάποιο σκοτεινό σχέδιο για την καθυπόταξη της Ελλάδας, της Κύπρου, της Ισπανίας, της Ιταλίας κοκ. Γι’ αυτό κι οι σοβαρότεροι αναλυτές εκτιμούν ότι η συνοχή της ευρωζώνης θα απειληθεί σοβαρά το προσεχές μέλλον.

Μας έλεγε υπουργός της κυβέρνησης του Αντώνη Σαμαρά πολύ πρόσφατα, αναλύοντας τις ευρωπαϊκές εξελίξεις: « Η Γαλλία έχει καταρρεύσει και δεν μπορεί να παίξει αποφασιστικό ρόλο στα πολιτικά πράγματα. Η Ιταλία δεν υφίσταται πλέον ως ουσιαστική δύναμη. Η Βρεταννία απομακρύνεται από τα ευρωπαϊκά δρώμενα, Κι η Γερμανία η μόνη που θα μπορούσε να παίξει το ρόλο της ηγέτιδος της ευρωζώνης ουσιαστικά τον αποποιείται. Δεν έχει ηγετικό ρόλο, Συμπεριφέρεται ανταγωνιστικά, μικροπρεπώς και χωρίς όραμα για την Ευρώπη και την προοπτική της». Η άποψη αυτή είναι η σοβαρότερη που αναπτύσσεται παντού στους ευρωπαϊκούς κύκλους. Ανάμεσα σε εκείνους τους νουνεχείς, που διαπιστώνουν ότι παντού στην Ευρώπη αναπτύσσονται λαικιστικές κι αντιευρωπαϊκές η έστω ευρωσκεπτικιστικές δυνάμεις που μπορεί να οδηγήσουν σε τεράστιες ανατροπές στην επόμενη διετία. Δεν είναι τυχαίο ότι οι δυνάμεις αυτές, έστω κι αν εκκινούν από διαφορετική βάση, αναπτύσσονται και στο Νότο και στον Βορρά. Δεν αποτελεί τυχαίο γεγονός ότι ακόμα και στην ίδια την Γερμανία ενισχύεται ένας πολύ πρόσφατος κομματικός σχηματισμός, που διακατέχεται από ευρωσκεπτικισμό, ζητά την επιστροφή στο μάρκο και στις δημοσκοπήσεις συγκεντρώνει μεγάλα ποσοστά, που ουδείς θα πίστευε ότι θα συνέβαινε πριν από λίγα χρόνια. Ενώ την ίδια στιγμή το φαινόμενο Μπεμπε Γκρίλο διαχέεται σε όλο τον ευρωπαϊκό νότο, και παρόμοιες λαϊκιστικές και ευρωσκεπτικιστικές δυνάμεις είναι βέβαιο ότι ενόψει των ευρωεκλογών του 2014 θα ενισχυθούν δυσανάλογα.
Ο προβληματισμός εκείνων, που πιστεύουν ότι πρέπει να προχωρήσει η ευρωπαϊκή ενοποίηση είναι τι θα συμβεί αν στις ευρωεκλογές του 2014 επικρατήσουν αυτές οι δυνάμεις και αν βεβαίως το νέο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, που πλέον διαδραματίζει ισχυυρότερο θεσμικό ρόλο, ελέγχεται από αντιφατικές αλλά ευρωσκεπτικιστικές δυνάμεις. Ιδίως μάλιστα αν η άνοδος των λαϊκιστών αποδυναμώσει τις κυβερνήσεις της Ευρώπης.
Μπορεί να αντιμετωπισθεί το ενδεχόμενο αυτό αποτελεσματικά; Ισως. Είναι βέβαιο ότι η πρόωθηση του EMS και του EFSF ως αποτελεσματικών μηχανισμών χρηματοδότησης της πρωτοφανούς λιτότητας που πλήττει την Ευρώπη, ιδίως το νότο της, σε συνδυασμό με την τραπεζική ενοποίηση μπορεί να βοηθήσει προς την κατεύθυνση αυτή. Αλλά αυτή διαδικασία παίρνει πολύ χρόνο. Κι υφίσταται ο κίνδυνος ιδίως σε χώρες, που πλήττονται βάναυσα από την λιτότητα, όπως είναι η Ελλάδα, να υπάρξει κάποια στιγμή στο ορατό μέλλον μια εκτός ελέγχου κοινωνική έκρηξη, που να συμπαρασύρει τις φιλοευρωπαϊκές δυνάμεις και να δημιουργήσει φαινόμενα Αιγύπτου σε ανεπτυγμένες κοινωνίες, κάτι πρωτοφανές για την μεταπολεμική Ευρώπη.